Doğu Makedonya ve Trakya turizm modelinin gölgesinde

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Yunanistan neredeyse her şeyini turizme yatırdı. Toplam katkısı GSYİH’nın %30’unu aşkın ve 2024’te doğrudan katkısı 30,2 milyar euroya ulaşan sektör, şüphesiz Yunan ekonomisinin başrol oyuncusudur. Ancak etkileyici rakamların arkasında sert bir gerçek yatıyor: Ülkenin tüm bölgeleri bu refahtan eşit derecede pay almıyor.

Doğu Makedonya ve Trakya, bu gelişme modelinin gerisinde kalan bölgeye örnek teşkil ediyor. Güney Ege ve Kıbrıs toplam turist gelirlerinin %53’ünü toplarken, AMΘ (Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi) sıralamada en altlarda yer alıyor ve turizm “kek” içindeki payı anlamında önemli ölçüde temsil edilmemektedir.

Nüfus Sürgünü

Sayısal veriler hem açıktır hem de endişe vericidir. 2024’te Doğu Makedonya ve Trakya’da 8.294 ölüm, sadece 3.380 doğum kaydedildi. Bu denge, sadece bir yıl içinde 4.914 kişi negatif doğrultuda değişti. En çok azalma Eflak sınırındaki Dedeağaç’da (1.158), onu sırasıyla Gümülcinee (1.147), Kavala (1.073), Drama (1.011) ve İskeçe (525) izliyor.

Bu kısa vadeli bir dalgalanma değil. Bu yapısal bir sorun ve zamanla bölgeyi insanlardan, özellikle de her toplumun geleceğini oluşturan gençlerden boşalttıkça daha da derinleşiyor.

Ekonomik Gecikme

Doğu Makedonya ve Trakya yalnızca demografik açıdan değil, aynı zamanda Avrupa Birliği’nin en yüksek yoksulluk ve sosyal dışlanma riski taşıyan 25 bölgesinden biri konumundadır ve nüfusun %33’ünden fazlası yoksulluk tehdidi altındadır. Diğer dört Yunan bölgesiyle (Orta Yunanistan, Batı Yunanistan, Peloponnese, Kuzey Ege), “diğer Yunanistan” olarak, turistik canlanmayı yaşamamış bölgeyi oluşturuyor.

İşsizlik oranı iyileşmesine rağmen halen sorun teşkil ediyor. 2023’ün son çeyreğinde bölge %9,7 işsizlik oranı kaydetti ve bu oran kadınlar ve gençler üzerinde daha fazla etkili. Çok daha kötüsü, uzun dönem işsizliği – bir yıldan fazla süre işsiz kalanlar – binlerce ikâmini üretim sürecinin dışında tutuyor.

Monokültürün Bedeli

Yunanistan’ın turizme aşırı bağımlılığı, iki hızda gelişen bir kalkınma modeli yaratıyor. Yüksek turizm cazibesi olan bölgeler – adalar, sahil destinasyonları, tarihi merkezler – yatırımlar, altyapı ve insan kaynağı çekiyor. Diğer bölgeler ise geriliyor.

Bu yoğunlaşmanın belirli sonuçları var:

İç göç: Doğu Makedonya ve Trakya gençleri, ya memleketlerinden ayrılarak Atina, Selanik veya yurtdışında fırsatlar arıyor. Bölgeleri dönüştürebilecek insan sermayesi kayboluyor.

İşletme faaliyetinde düşüklük: Uygun teşvik ve destek olmadan yerli girişimciler bürokratik engeller ve finansman zorluklarıyla karşılaşırken, büyük offshore yatırımcılar bu sorunlardan muaftır.

Alternatif kalkınma modellerine kayıtsızlık: Birincil sektör ve imalat yetersiz gelişmiş durumda, bölgenin karşılaştırmalı avantajlarına rağmen.

Değerlendirilmemiş Avantajlar

İç karartıcı tabloya rağmen, Doğu Makedonya ve Trakya’nın önemli rekabet avantajları halen kullanılmıyor:

Jeopolitik konum: Bölge, Bulgaristan ve Türkiye ile sınır üçgeninde yer alıyor. Egnatia Yolu ve onun dik eksenleri bölgeyi Balkanlar ve Doğu Akdeniz ile bağlıyor. Bölge için doğal bir ticaret kapısı olsa da, lojistik ve ticaret merkezleri geliştirme potansiyeli kullanılmıyor.

Agricultural potential: Verimli topraklar, geleneksel tarım ve hayvancılık mirası mevcut. Yeni organik tarım, aromatik bitkiler ve süper yiyecekler yüksek katma değerli ürünler yaratabilir.

Hammaddeleri ihraç etmek yerine, küçük aile işletmeleri, peynir ürünleri, salam, yağ, bal ve diğer ürünleri markalı halde üreterek, hem yurtiçinde hem de uluslararası pazarda üstün fiyatlar talep edebilirler.

Doğal kaynaklar ve kültürel miras: Dağlık Gümülcinee, Nestos ve Ebro Deltası, Visontida ve Ismarida gölleri ve bölgenin zengin çokkültürlü mirası, ekoturizm, kırsal turizm ve kültürel turizm gibi alternatif turizm biçimleri için ham madde oluşturuyor; bunlar diğer kalkınma eksenleriyle kombinlenebilir.

Hakkı Olmayan Boşluklar

Bu avantajlardan yararlanmak için şunlar gerekiyor:

Finansman: Avrupa programları (ΠΑΑ, ΕΣΠΑ) mevcut, ancak küçük üreticiler ve girişimciler için erişim zorlu ve bürokratik.

Altyapı: Güncel ticaret merkezleri, liman bağlantıları ve dijital altyapılar, jeopolitik konumu en iyi şekilde kullanmak için şarttır.

Eğitim ve destek: Üreticilerin pazarlama, ihracat, dijital araçlar ve modern üretim teknikleri konusunda eğitim almaları gerekir.

Kurumsal destek: Fikirden uygulamaya kadar yardımcı olacak tek noktadan hizmet (one-stop-shop) – ruhsatlar, finansman, ağ oluşturma, koçluk – fark yaratabilir.

Eşit muamele: Yerel girişimciler, offshore yatırımcılarına karşı daha kötü muamele görmemelidir. Hızlandırılmış süreçler, özel kredi programları ve vergi muafiyetleri, rekabet edebilmeleri için gereklidir.

Yarınların İkilemi

Yunanistan bir çıkış noktasında duruyor. Tüm “yumurtaları” turizm sepetine yatırmaya devam edebilir; böylece bölgesel kalışlar, mevsimsellik, aşırı turizm ve dış krizlere karşı hassasiyet yapısal sorunlar olmaya devam eder.

Veya daha dengeli bir kalkınma modeline yönelebilir; birincil sektör, imalat, ticaret ve lojistik turizmle birlikte yer alabilir, daha dirençli ve adil bir ekonomi oluşturabilir. Böyle bir modelde, Doğu Makedonya ve Trakya gibi bölgeler sadece boşalan bölgeler değil, vizyon ve gelecek sunan canlı organizmalar olacaklardır.

Seçim siyasi. Zaman ise baskı altında. Her geçen yıl, binlerce genç kaçış yolunu seçiyor. Her yıl demografik uçurum büyüyor. Her yıl, dengeli kalkınma hayali biraz daha uzaklaşıyor.

Yunanistan’ın turizm modelinin gölgesinde Doğu Makedonya ve Trakya başlıklı makale önce Haber.gr Yunanistan’ın haber sitesi tarafından yayınlandı.